Zarówno zrębowe góry, jak i góry fałdowe spotykamy w Polsce. Przykładami gór zrębowych w Polsce są Sudety oraz Góry Smocze. Na świecie są to Góry Harz, Wogezy czy np. Tien Szan. Przykładem na polskie góry fałdowe są Karpaty, na świecie możemy wyróżnić Andy, Alpy, Himalaje czy Pireneje, a także Atlas i Kordyliery.
Niektórzy badacze obszar położony na wschód od doliny ryftowej zaliczają do płyty somalijskiej. Na południowym i północny krańcu kontynentu występują sfałdowane skały nie należące do prekambryjskiego cokołu. Są to Góry Smocze, powstałe w czasie orogenezy waryscyjskiej, oraz góry Atlas wypiętrzone podczas fałdowań alpejskich.
Safari to marzenie wielu podróżników. Dawka adrenaliny, nuta ryzyka, dzikie zwierzęta na wolności – w swoim naturalnym środowisku, a do tego zapierające dech w piersiach afrykańskie widoki. Wielka Migracja, aromat egzotycznych przypraw, monumentalne Kilimandżaro czy wielokulturowe Stone Town. Oto Tanzania! Kiedy jechać do Tanzanii? Dzięki temu, że w Tanzanii
Góry w Afryce pozwalają spojrzeć na dziesięć najwyższych gór w Afryce, rozciągających się od Tanzanii po Etiopię. Wewnątrz znajdziesz wyczerpującą listę najwyższych szczytów Afryki. Wybierając się na safari na najwyższy Afrykę, nie musisz szukać dalej, po prostu skontaktuj się z nami. Góra Kilimandżaro . Wysokość
Góry Smocze zamieszkuje zagrożony wyginięciem orłosęp brodaty; jego zobaczenia umożliwiają specjalne kryjówki obserwacyjne i podrzucana ptakom padlina. Inne chronione w Górach Smoczych zwierzęta to Elandy – największe afrykańskie antylopy. Te zamieszkują rezerwat Giant’s Castle – część najbardziej malowniczego obszaru gór
Afryka Rysunek z opisami. autor: Naukaaa. Liceum Geografia. Afryka - anagram Anagram. autor: Milenawypych. Klasa 1 Klasa 2 Klasa 3 Geografia Przyroda. Afryka - mapa Rysunek z opisami. autor: Amajusiowa. jeziora polski Rysunek z opisami.
English subs availableDrodzy Fazowicze! :* Końcówka moich przygód w RPA i zejście z gór smoczych. Powoli zmierzam w coraz bardziej dzikie tereny Afryki, więc
Atlas – łańcuch górski w Afryce. Rozciąga się na przestrzeni ponad 2000 km od wybrzeży Oceanu Atlantyckiego po Zatokę Kabiską na Morzu Śródziemnym. Znajduje się na terytorium trzech państw: Maroka, Algierii oraz Tunezji. Dzieli się na dwie części, zewnętrzną i wewnętrzną, rozdzielone Wyżyną Szottów i Mesetą Marokańską. Zostało wypiętrzone podczas fałdowań
Góry Smocze – słów kilka. Góry Smocze (Drakensberg) rozciągają się na granicy RPA, Eswatini oraz Lesotho. Najwyższym szczytem jest Thabana Ntlenyana (3482 m n.p.m.), ale warto wyróżnić jeszcze Giant’s Castle (3312 m n.p.m.) oraz Cathedral Peak (3300 m n.p.m.). Utworzone na terenie gór rezerwaty przyrody oraz parki, w tym Park
17. Góry Smocze 18. Półwysep Somalijski 19. Wyżyna Wschodnio - Afrykańska 20. Kotlina Kongo 21. Góry Przylądkowe 22. Kotlina Libijska 23. Zatoka Gwinejska 24. Kanał Sueski 25. Kotlina Czadu 26. Ahaggar
G5zebct. Polityczna mapa Afryki – ile Państw leży w Afryce?Mapa polityczna AfrykiAfryka jest kontynentem, posiadającym największą liczbą państw. Obecnie za afrykańskie uznawane są 54 państwa. 53 z nich znajduje się w całości w Afryce, zaś tylko Egipt położony jest na dwóch kontynentach. Większa część jego terytorium położona jest w Afryce, zaś w Azji znajduje się tylko niewielka jego część. Na kontynencie zlokalizowane są także terytoria Hiszpanii, Portugalii i przedstawia powyższa, polityczna mapa Afryki, państwami afrykańskimi są: Algieria, Angola, Benin, Botswana, Burkina Faso, Burundi, Czad, Demokratyczna Republika Konga, Dżibuti, Egipt, Erytrea, Etiopia, Gabon, Gambia, Ghana, Gwinea, Gwinea Bissau, Gwinea Równikowa, Kamerun, Kenia, Komory, Kongo, Lesotho, Liberia, Libia, Madagaskar, Malawi, Mali, Maroko, Mauretania, Mauritius, Mozambik, Namibia, Niger, Nigeria, Republika Południowej Afryki, Republika Środkowoafrykańska, Republika Zielonego Przylądka, Rwanda, Senegal, Seszele, Sierra Leone, Somalia, Suazi, Sudan, Sudan Południowy, Tanzania, Togo, Tunezja, Uganda, Wybrzeże Kości Słoniowej, Wyspy Świętego Tomasza i Książęca, Zambia i Zimbabwe. Największym państwem Afryki jest Algieria o powierzchni 2381741 km2, zaś najmniejszym państwem są Seszele, zajmujące zaledwie 455 Czarnego Kontynentu – czyli mapa topograficzna AfrykiMapa fizyczna AfrykiAfryka jest drugim co do wielkości kontynentem na świecie. Zajmuje powierzchnię km², co sprawia, że wraz z sąsiadującymi wyspami, obejmuje 6% całkowitej powierzchni Ziemi. Kontynent otoczony jest przez Morze Śródziemne, Kanał Sueski, Morze Czerwone, Ocean Indyjski i Atlantycki. Afrykę od Azji oddziela Kanał Sueski, zaś Cieśniną Gibraltarską oddzielona jest od Europy. Na wschodzie najdalej wysuniętym punktem jest Raas Xaafuun, na południu jest Przylądek Igielny, na północy Przylądek Biały zaś na zachodzie Przylądek Zielony. Mapa Afryki świetnie obrazuje, że jej terytorium to w głównej mierze wyżyny. Średnia wysokość wynosi 660 m Najniższy punkt sięga 150 m i znajduje się na jeziorze Asal. Najwyższym punktem a jednocześnie najwyższym szczytem górskim Afryki jest Kibo znajdujący się w masywnie górskim Kilimandżaro. Wznosi się na wysokość 5896 m W Afryce, w północno-zachodniej części wznoszą się góry Atlas, zaś na południowym-wschodzie Góry Smocze. Na południu podziwiać można Góry Przylądkowe. Wschód kontynentu zajmuje Wyżyna Abisyńska. W Afryce znajduje się także największa gorąca pustynia na świecie. Jest nią Sahara o powierzchni 9 064 300 podziału Afryki na regiony (podział ONZ)Mapa podziału Afryki na regionyAfryka jak wszystkie inne kontynenty, została podzielona przez ONZ na 5 regionów statystycznych. Jak widać na powyższej mapie Afryki są to: Afryka Północna, Afryka Środkowa, Afryka Południowa, Afryka Wschodnia i Afryka Zachodnia. Afryka Północna leży na północ od Sahary i biegnie wzdłuż wybrzeża Morza Śródziemnego. Afryka Zachodnia obejmuje tereny na północ od Zatoki Gwinejskiej i na południe od Sahary. Afryka Zachodnia zawiera dużą część Sahary i gór Adamawa. Afryka Wschodnia rozciąga się od Morza Czerwonego i Rogu Afryki, do Mozambiku. Do Afryki Wschodniej włączony jest również Madagaskar. Afryka Środkowa obejmuje środkową część kontynentu, zaś Południowa Afryka obejmuje południową jego Afryki – gęstość zaludnieniaGęstość zaludnienia poszczególnych państw w AfryceLiczba ludności w Afryce w ciągu ostatnich 40 lat znacznie wzrosła. W niektórych państwach afrykańskich, połowa lub większa część populacji jest poniżej 25 roku życia. Łączna liczba osób w Afryce wzrosła z 221 milionów w 1950 roku do 1 mld w 2009 roku. W 2013 roku, całkowita liczba mieszkańców Afryki szacowana była na 1,1 bilion, co stanowi około 15% ludności świata. Prawie trzydzieści państw afrykańskich zamieszkiwanych jest przez ponad 1 000 000 mieszkańców. Największa gęstość zaludnienia występuje na Mauritiusie, gdzie 1km2, zamieszkuje 642,2 osób. Innymi najbardziej zaludnionymi krajami w Afryce są: Komory, Rwanda, Burundi, Seszele, Wyspy Świętego Tomasza i Książęca, Nigeria, Gambia, Uganda, Malawi. Największym pod względem liczby ludności państwem afrykańskim jest Nigeria. Interaktywna mapa Mapa Afryki
Góry Smocze tworzą łańcuch o średniej wysokości przekraczającej 2900 m Najwyższe szczyty wznoszą się blisko 3500 m Stanowią one popularny cel wycieczek trekkingowych. Liczne przełęcze i stoki tworzą jednak prawdziwe wyzwanie dla fanów długich wędrówek. Góry Smocze to jeden z najbardziej niezwykłych cudów natury, jakimi szczyci się Afryka. Region słynie z zapierających dech w piersiach widoków, licznych wodospadów, basenów skalnych, górskich strumieni i Smocze: podstawowe informacje i największe atrakcjeObszar Gór Smoczych należy do jednych z najbardziej wartościowych terenów z archeologicznego punktu widzenia. Badacze od lat prowadzą wykopaliska, chcąc odkryć kolejne tajemnice regionu. Badania pokazują, że teren był zamieszkany przez milion lat. Uważa się, że najwcześniejsze ślady działalności człowieka pochodzą z okresu mezolitu, czyli środkowej epoki kamienia. Dawni osadnicy żyli z tego, co dała im ziemia, znajdując bezpieczeństwo w licznych jaskiniach, znajdujących się w okolicy. Później plemiona zaczęły zajmować się hodowlą bydła i owiec oraz uprawą roli. W XIX wieku zaczął się napływ białej ludności, która zaczęła adaptować ziemię do swoich potrzeb. Dziś pamiątką po dawnych plemionach są jedynie rysunki skalne, na które można natrafić w jaskiniach. Góry Smocze w dużym stopniu wpływają na śródziemnomorski klimat w Afryce Południowej. Jakie są najciekawsze miejsca, warte odwiedzenia?Park Ukhahlamba – stanowi najbardziej malowniczy obszar Smoczych Gór, rozciąga się na długości 200 km tuż przy granicy Lesotho. Na jego obszarze utworzono wiele rezerwatów. Na uwagę zasługuje przede wszystkim Zamek Olbrzyma. Jego celem jest ochrona zagrożonego wymarciem gatunku antylopy – elanda. Rezerwat stanowi atrakcję dla miłośników nie tylko ptactwa, ale i przyrody w ogóle. Na jego terenie można podziwiać wiele rzadkich i drapieżnych gatunków ptaków, takich jak orzeł czarny, sęp przylądkowy czy zagrożony wyginięciem orłosęp brodaty. W okolicy znajduje się jeden z najwyższych szczytów, również nazywany Zamkiem Olbrzyma. Jego wysokość wynosi 3312 m Warto odwiedzić również rezerwat przyrody Kamberg, który leży u podnóża Gór Smoczych. To właśnie tutaj można podziwiać malowidła skalne wykonane przez część gór – ten obszar Smoczych Gór słynie z jednego z najbardziej charakterystycznych obiektów skalnych, jakim jest "Amfiteatr". Łańcuch skał swoim ułożeniem przypomina arenę i ma blisko 4 km szerokości i 1 km wysokości. Niesamowity obiekt powstał w wyniku działalności rzek, które przez miliony lat rzeźbiły teren. Jednym z najwyższych szczytów w tej części gór jest Mont-aux-Sources, który mierzy 3282 m Ze szczytu spływa niesamowity wodospad Tugela, który spada blisko 950 m w dół. To drugi najwyższy wodospad na szczyty – Góry Smocze słyną ze szczytu Cathedral Peak o wysokości 3300 m Wspinaczka, mimo że nie należy do najprostszych, jest możliwa do zrealizowania w ciągu jednego dnia. Szczyt otaczają dwa obszary dzikiej przyrody – Mdedeleo i Mlambonja. Turyści wybierający się na wędrówkę szlakiem mogą liczyć na niesamowite widoki, obfitujące w wodospady, strumienie i zarośnięte lasy. Najwyższym szczytem w całym łańcuchu jest Thabana Ntlenyana, którego wysokość wynosi 3482 m Góry – co jeszcze warto zobaczyć?Dolina Szampanii – znajduje się w środkowej części gór. Turyści mogą tu skorzystać z licznych atrakcji – z lotu balonem, jazdy quadem, jazdy konnej czy pól golfowych. Zlokalizowane są tutaj również atrakcyjne obszary do łowienia ryb. Niedaleko znajduje się miejsce, w którym przygotowano zasadzkę na Winstona Churchilla w czasie II wojny burskiej w 1899 – na południowym zboczu Gór Smoczych znajduje się obszar bogaty w rzeki, jeziora i strumienie, które są wypełnione jednymi z najpiękniejszych kwiatów, traw i innych roślin występujących na tym Mnicha – to charakterystyczna góra leżąca w centrum masywu. Szczyt stanowi punkt dostępu do wspomnianych już obszarów dzikiej przyrody Mlambonja i Mdedeleo. Kaptur Mnicha to jeden z najtrudniejszych szczytów pod względem wspinaczkowym. Z tego względu wejście na górę jest zalecane jedynie osobom posiadającym odpowiednie także:Zobacz wideo: Jak przygotować się do górskiej wędrówki?Jak przygotować się do górskiej wędrówki?Autor:Adrian AdamczykŹródło zdjęcia głównego: Olaf Holland / EyeEm/GettyImages
30 – AFRYKA – RZEŹBA TERENU Opis planszy i legendy Mapa „Afryka – rzeźba terenu” pomoże Ci prześledzić ukształtowanie powierzchni, kształt linii brzegowej oraz sieć wodną tego kontynentu. Omawiana mapa ma format dwa razy większy niż mapy świata, znajdujące się w pierwszym tomie atlasu. Po wyjęciu z teczki rozłóż planszę i ułóż ją tak, aby wypukły czarny trójkąt znalazł się w prawym dalszym rogu. Zanim zaczniesz oglądać mapę, zwróć uwagę na dodatkowe informacje, znajdujące się na planszy. Tytuł mapy umieszczono w lewym dalszym rogu planszy. W kolejnym wierszu znajduje się skala liczbowa mapy. Mapa została wykonana w skali 1: 20 000 000 (jeden do dwudziestu milionów). Skala mapy określa, jaki jest stosunek odległości na mapie do odległości w terenie. Skala 1: 20 000 000 oznacza, że 1 cm na mapie odpowiada 20 000 000 cm, czyli 200 km na powierzchni Ziemi. Obraz Afryki na omawianej mapie jest dużo bardziej szczegółowy niż na mapach świata, znajdujących się w pierwszym tomie atlasu. Przy dalszym brzegu planszy, bliżej wypukłego, czarnego trójkąta znajdziesz kwadrat, którego powierzchnia w skali mapy wynosi 40 tysięcy km². W prawym bliższym roku znajduje się numer planszy. Jest to numer 30. Z lewej strony mapy, od zgięcia planszy w dół, oraz pod bliższą ramką mapy umieszczono objaśnienia skrótów brajlowskich, zastosowanych na mapie. Skróty są objaśnione w brajlu i w druku barwnym. Skróty zgrupowano w trzech kolumnach. Treść mapy jest obwiedziona grubą, wypukłą czarną linią. Jest to ramka mapy. W prawym bliższym rogu mapy znajdziesz w małej ramce mapę Polski w tej samej skali, co mapa Afryki. Możesz porównać wielkość naszego kraju w stosunku do wielkości kontynentu. Podobne porównania znajdziesz na wszystkich mapach kontynentów. Zanim zaczniesz poznawać treść mapy, sięgnij po oddzielną planszę „Legenda”. Po dokładnym przeczytaniu informacji w niej zawartych twoja praca będzie przebiegała sprawniej. Na planszy „Legenda” znajdziesz informacje o sposobie, w jaki przedstawiono na mapie poszczególne jej elementy. Na początku zapoznaj się z elementami siatki kartograficznej, znajdującymi się na mapie. Są to: równik oznaczono linią złożoną z dużych kropek. W druku barwnym kropki są czarne. Równik biegnie poziomo, w środkowej części mapy i jest opisany w brajlu w stopniach i skrótem „rw” a w druku barwnym pełną nazwą przy prawej ramce. Wartość równika to 0°. zwrotnik Raka i zwrotnik Koziorożca narysowano czarną linią złożoną z krótkich odcinków. Leżą symetrycznie w stosunku do równika, w dalszej i bliższej części mapy. Zwrotnik Raka biegnie w poziomie przez dalszą część mapy, a jego wartość to 23°27´ szerokości geograficznej północnej. Jest opisany w brajlu skrótem „zr”, a w barwnym druku pełną nazwą przy prawej ramce mapy. Zwrotnik Koziorożca biegnie również w poziomie przez bliższą część mapy, a jego wartość to 23°27´ szerokości geograficznej południowej. Jest opisany w brajlu skrótem „zk”, a w barwnym druku pełną nazwą przy prawej ramce mapy. południk 0° jest pokazany linią złożoną z drobnych kropeczek, a w druku barwnym grubszą, czarną, ciągłą linią. Biegnie prawie pionowo w lewej części mapy. Południki 0° jest opisany na mapie, przy bliższej ramce. pozostałe południki i równoleżniki oznaczono ciągłymi, czarnymi liniami. Pokazano je co 20°. Południki i równoleżniki są opisane wartością w stopniach przy prawej i przy bliższej ramce mapy. Przebieg wypukłej siatki kartograficznej jest pokazany jedynie na morzach i oceanach. W druku barwnym siatka kartograficzna jest pokazana na całej mapie. Oprócz równoleżników i południków na mapie zaznaczono następujące elementy środowiska geograficznego, objaśnione również na planszy „Legenda”. Linia brzegowa, czyli inaczej wybrzeża kontynentów. Na obszarze Afryki jest narysowana ciągłą linią. Natomiast na pokazanych na mapie obszarach, nie leżących w Afryce, wybrzeże oznaczono podwójną linią: ciągłą od strony oceanów i mórz, a kropkowaną od strony lądu. W druku barwnym linia jest granatowa. Wyspy i archipelagi. Wyspy są pokazane na dwa sposoby. Małe wyspy oznaczono półkolem, położonym poziomo, z podstawą skierowana w dół. Symbol wyspy przypomina kopczyk i tak się ma kojarzyć – z fragmentem lądu wznoszącym się ponad wodę. Obrys sygnatury jest wypukły a wnętrze wklęsłe. W druku barwnym obrys wyspy jest czarny, a wnętrze ma kolor zależny od tego, jaka jest rzeźba terenu na wyspie. Archipelagi oznaczono tak samo jak wyspy, tylko w środku znaku znajduje się wypukła, czarna kropka. Natomiast duże wyspy zaznaczono tak jak lądy, linią brzegową i wypełniono fakturą, zależną od ukształtowania powierzchni wyspy. Część wysp i archipelagów jest opisanych skrótem dwuliterowym w brajlu, poprzedzonym, w przypadku wysp kluczem złożonym z punktu piątego, a w przypadku archipelagów z punktów drugiego i piątego. W druku barwnym wyspy i archipelagi opisano całą nazwą. Rzeki są oznaczone ciągłą linią, w druku barwnym granatową. Część rzek jest opisanych dwuliterowym skrótem brajlowskim, poprzedzonym kluczem złożonym z punktu trzeciego i szóstego. W druku barwnym rzeki opisano całą nazwą. Jeziora są pokazane na dwa sposoby. Kształt większość jezior narysowano ciągłą, granatową linią. Wnętrza jezior są gładkie, a w druku barwnym jasnoniebieskie. Małe jeziora pokazano półkolem, położonym w poziomie, z podstawą skierowaną w górę. Symbol jezior przypomina miseczkę i tak właśnie ma się kojarzyć – z misą jeziora. Obrys sygnatury jest wypukły, wnętrze wklęsłe. W druku barwnym obrys jest granatowy a wnętrze jasnoniebieskie. Jeziora są opisane dwuliterowym skrótem brajlowskim, poprzedzonym kluczem złożonym z punktu trzeciego, piątego i szóstego. W druku barwnym jeziora opisano całą nazwą. Przylądki oznaczono wypukłą, dużą czarną kropką. Nie są opisane na mapie. Morza i oceany pozostawiono gładkie. W druku barwnym są jasnoniebieskie. W brajlu są opisane skrótem dwuliterowym. Morza są poprzedzone literą „m”, a oceany literą „o”. W druku barwnym na mapie umieszczono ich pełne nazwy. Ukształtowanie powierzchni kontynentu przedstawiono za pomocą następujących faktur i symboli: Niziny oznaczono wypukłą fakturą i kolorem zielonym. Opisano dwuliterowym skrótem brajlowskim, poprzedzonym literą „n”. W druku barwnym na mapie umieszczono pełne nazwy nizin. Wyżyny pokazano fakturą, złożoną z gęsto rozmieszczonych kropek i kolorem żółtym. Opisano dwuliterowym skrótem brajlowskim, poprzedzonym literą „w”. W druku barwnym na mapie umieszczono pełne nazwy wyżyn. Góry oznaczono dużymi kropkami, układającymi się w linie, pokazujące przebieg pasm górskich. W druku barwnym góry oznaczono kolorem pomarańczowym. Opisano je dwuliterowym skrótem brajlowskim, poprzedzonym literą „g”. W druku barwnym na mapie umieszczono pełne nazwy gór. Szczyty oznaczono trójkątem z wypukłą obwódką i wklęsłym wnętrzem. W druku barwnym obwódka jest czarna a wnętrze znaku białe. Szczyty opisano na mapie dwuliterowym skrótem w brajlu, poprzedzonym kluczem złożonym z punktu czwartego, piątego i szóstego, a w barwnym druku pełną nazwą. Fragmenty innych kontynentów (Europy i Azji), które znalazły się na mapie, pozostawiono gładkie. W druku barwnym są szare. Opisano je całymi nazwami kontynentów zarówno w brajlu jak i w druku barwnym. Opis treści mapy Kształt Afryki jest łatwy do zapamiętania, gdyż jego linia brzegowa nie jest skomplikowana. Warto jednak powoli czytać tą mapę, aby zapamiętać możliwie dużo szczegółów. W środku kontynentu Afrykę przecina równik, na północy zwrotnik Raka, a na południu zwrotnik Koziorożca. Oznacza to że, ląd ten leży w najcieplejszych strefach klimatycznych Ziemi. Najdalej wysuniętym punktem na północ jest przylądek Biały w Tunezji (27°25'N), na południe – przylądek Igielny w RPA (34°51'S). Natomiast najdalej na wschód sięga przylądek Hafun w Somalii (51°29'E), a na zachód – przylądek Almadi w Senegalu (17°33'W). Afryka jest, po Azji, drugim pod względem wielkości kontynentem. Jej powierzchnia wynosi około 30 milionów km2. Kontynent charakteryzuje się dużą zwartością i ma słabo rozwiniętą linię brzegową. Największym półwyspem Afryki jest Półwysep Somalijski (pso), leżący w środkowo-wschodniej części kontynentu. Afrykę od zachodu oblewa Ocean Atlantycki, a od północy należące do niego Morze Śródziemne, które oddziela Afrykę od Europy. Najmniejsza odległość, jaka dzieli te kontynenty, to Cieśnina Gibraltarska, mająca zaledwie 14 km szerokości. Na Oceanie Atlantyckim leży kilka małych wysp i archipelagów, należących do Afryki. Są to: Madera (md) i Wyspy Kanaryjskie (ka) przy północno-zachodnim wybrzeżu kontynentu oraz wyspy: Bioko (bi), Wyspa Książęca (ks), Wyspa Świętego Tomasza (st) i Pagalu (pg) leżące na równiku. Wyspy zaznaczone na Morzu Śródziemnym należą do Europy. Na północnym wschodzie Afryki leży Morze Czerwone (mce z punktem szóstym) oddzielające Afrykę od Azji, a na południowym wschodzie Ocean Indyjski. Na północnym wschodzie Afryki, na granicy z Azją znajduje się Kanał Sueski (xsu). Jest to sztucznie przekopany kanał o długości 160 km, łączący Morze Śródziemne z Morzem Czerwonym. Powstał w połowie XIX stulecia. Kanał Sueski stanowił wówczas i stanowi dziś ogromne ułatwienie w handlu drogą morską. W XIX wieku przebiegał tędy szlak handlowy z Wielkiej Brytanii do Indii. Dziś kanał ten nadal ma duże znaczenie strategiczne, ponieważ przewożona jest nim ropa naftowa z rejonu Zatoki Perskiej do Europy. Przy południowo-wschodnim wybrzeżu kontynentu, na Oceanie Indyjskim, znajdziesz wyspę Madagaskar, czwartą pod względem wielkości wyspę świata. Wyspę przecina zwrotnik Koziorożca. Jest ona oddzielona od kontynentu Kanałem Mozambickim (mo). Na Oceanie Indyjskim leżą trzy małe archipelagi: Sokotra (so), na północ od równika oraz Aldabra (ad) i Komory (ko) na północ od Madagaskaru. W Afryce obszary nizinne występują głównie na wybrzeżach. Większość kontynentu ma charakter wyżynny. Charakterystyczną cechą rzeźby terenu Afryki są rozległe kotliny. Wyżyny oznaczone na mapie to: Wyżyna Abisyńska (wab) i Wyżyna Wschodnioafrykańska (wwa), leżące w środkowo-wschodniej części kontynentu, pierwsza na północ, druga na południe od równika. Ogromną kotliną, zajmującą środkową część Afryki, jest Kotlina Konga (wkk), której nazwa pochodzi od rzeki Kongo (ko), przepływającej przez jej obszar. Najwyższy szczyt Afryki, Kilimandżaro (ki), ma wysokość 5895 m. Podobnie jak niewiele niższe szczyty: Kenia (ke) i Ruwenzori (ru) nie leży on w paśmie górskim lecz jest pojedynczym masywem pochodzenia wulkanicznego. Wszystkie trzy wzniesienia leżą w środkowo-wschodniej Afryce, w pobliżu równika. Kilimandżaro od wieków działało na wyobraźnię zarówno tubylców, jak i białych naukowców, badających ten region Afryki. Wznoszący się na płaskim obszarze masyw, którego podstawa leży w gorącym klimacie równikowym, a wierzchołki są pokryte wiecznym śniegiem, budził grozę i był miejscem kultu rdzennych plemion, zamieszkujących jego podnóża. Naukowcy zainteresowali się Kilimandżaro, kiedy Tanganika, do której należała wówczas góra, stała się kolonią niemiecką. Współcześnie Kilimandżaro przyciąga turystów z całego świata, pragnących zdobyć Biały Dach Czarnego Lądu. Jednak pomimo postępu cywilizacji i techniki magiczna góra nie wszystkich dopuszcza na swój szczyt. Szlak na nią wiodący nie jest trudny technicznie, jednak wejście zajmuje kilka dni, ze względu na dużą różnicę wysokości pomiędzy podnóżem a wierzchołkiem masywu. Wielu turystów nie radzi sobie ze wspinaczką ze względu na chorobę wysokościową, związaną z pokonywaniem w krótkim czasie dużych różnic wysokości. Najwyższy łańcuch górski w Afryce to góry Atlas (gat) rozciągające się wzdłuż północno-zachodniego wybrzeża kontynentu, których najwyższym szczytem jest Tubkal, o wysokości 4165 m. Większe masywy i pasma górskie to: w środkowej części kontynentu Ahaggar (gah), leżący na zwrotniku Raka; Tibesti (gti) na południe od zwrotnika Raka, Darfur (gdf), Adamawa (gad) w środkowo-wschodniej Afryce, a w pobliżu południowego wybrzeża kontynentu Góry Smocze (gsm) i Góry Przylądkowe (gpl). Środek kontynentu afrykańskiego przecina równik. W rezultacie prawie cała Afryka leży w strefach klimatów zwrotnikowych i równikowych, a strefy klimatyczno-roślinne układają się symetrycznie po obu stronach równika. W strefie równikowej występują obfite opady. Bierze tu początek druga pod względem długości rzeka świata, Nil (nl) (6670 km). Rzeka ta płynie na północ, początkowo jako Nil Biały (nb), potem, po połączeniu z Nilem Błękitnym (nk), jako Nil i wpada do Morza Śródziemnego. Inną dużą rzeką, płynącą w strefie równikowej jest Kongo (ko). Im dalej od równika, tym sieć wodna ubożeje. Rzek jest coraz mniej, są mniejsze i występują w nich coraz większe wahania stanów wody. Do takich cieków należy na północ od równika, w zachodniej części kontynentu, rzeka Niger (ni) (4160 km), a na południe od równika Zambezi (za) (2660 km), Limpopo (li) i Oranje (oj). W strefie zwrotnikowej sieć wodna stopniowo zanika. Pojawiają się rzeki okresowe, czyli takie, które w porze suchej wysychają. Niektóre rzeki nie docierają do morza, tracąc wodę w wyniku parowania. We wschodniej części strefy okołorównikowej Afryki znajdują się rozległe jeziora. Jezioro Wiktorii (wi) (63 000 km2) jest trzecim pod względem powierzchni jeziorem na świecie i pierwszym w Afryce. Drugim pod względem wielkości i głębokości jeziorem na kontynencie jest Jezioro Tanganika (ta). Niektóre jeziora, podobnie jak rzeki, w porze suchej zupełnie wysychają. Nazywamy je jeziorami okresowymi. Na obszarach suchych występują również jeziora słone. Przykładem jeziora okresowego i słonego jest Jezioro Czad (cz), które znajdziesz na mapie w środkowej części kontynentu, na obszarze Sahary. Powierzchnia tego jeziora waha się w zależności od pory roku od 7000 do 26 000 km2. Prawie 40 % kontynentu afrykańskiego stanowią obszary pustynne, a ponad 20 % półpustynne. Pustynie w Afryce występują w okolicach zwrotników. W północnej części Afryki leży Sahara, największa pustynia świata. Jej powierzchnia przekracza 8 milionów km², a więc pustynia ta jest większa od kontynentu australijskiego! W jej obrębie występują różne typy pustyń: piaszczyste, kamieniste, żwirowe, a także pustynie górskie. W południowej części Afryki znajduje się pustynia Kalahari (xka), której większa część ma charakter półpustynny oraz łącząca się z nią nadbrzeżna pustynia Namib (xna), leżąca wzdłuż południowo-zachodniego wybrzeża kontynentu. Po zakończeniu czytania złóż planszę i ostrożnie schowaj do teczki. Pliki do pobrania: 30_opis planszy i 30_opis tresci